Informatie graven

Vertaling tekst:

פ״ט 

הָאִשָּׁה מָרַת אֶסְתֵּר 

בַּת ר' לֵיבּ 

וְשֵׁם אִמָּהּ לֵאָה 

הָלְכָה לְעוֹלָמָהּ כ״ו כִּסְלֵו תש״ג 

ת נ צ ב ה

Hier ligt verborgen
De vrouw mevrouw Esther,
dochter van Rabbi Lejb,
en haar moeder heette Lea.
Zij is heengegaan naar 
haar eeuwige rust op
26 Kislev 5703 (= 5 december 1942)
Moge haar ziel gebundeld zijn 
in de bundel van het eeuwige leven.

De sterfdatum, 26 Kislev, is bijzonder: het is de tweede dag van Chanoeka in 5703 (1942), midden in de oorlogsjaren. De Nederlandse tekst op de steen verwijst naar:   Emma van Essen - Frankenstein
geboren 10 maart 1861 – overleden 5 december 1942
en ter herinnering aan haar echtgenoot
Abraham Levie van Essen, gedeporteerd op 2 januari 1943
De vermelding "ter herinnering" wijst erop dat zijn stoffelijke resten niet hier begraven zijn, maar dat dit monument ook zijn nagedachtenis eert.

Onderzoek 2
Aanvullende informatie ontleend aan het Digitaal Joods Monument:
Op 14 september 1942 vertrok Emma van Essen-Frankenstein, waarschijnlijk op last van de Duitsers, naar Amsterdam. Daar heeft zij op 5 december 1942, op 80-jarige leeftijd, een einde aan haar leven gemaakt. Na de oorlog is Emma van Essen-Frankenstein herbegraven op de Joodse begraafplaats in Veenendaal. 

De grafsteen is tevens een herinnering aan haar gedeporteerde echtgenoot Abraham Levy van Essen. Abraham Levy van Essen (roepnaam Bram) was een van de tien kinderen van Levy Nathan van Essen en Betje van Creveld. Samen met zijn broer Simon Levy van Essen leidde hij een grote grossierderij in koloniale waren, gevestigd in de Hoofdstraat in Veenendaal. Zij waren de ouders van Leendert Hermann van Essen.

Het geboortejaar bij het Joods Digitaal Monument (1862) komt niet overeen met die op de steen (1861). Ook geeft het boek "Geschiedenis van de Joodse Gemeenschap in Stichts en Gelders Veenendaal” op pag. 143, 1862 als geboortejaar. 

Volgens deze bron geeft de overlijdensakte van haar de datum 30 november 1942 als dag van overlijden. Nieuw Israëlisch Weekblad, uit 1897, nr. 39, pag. 3 met als datum 19-03-1897: Mevrouw Emma van Essen-Frankestein heeft al twee keer een parochet van de Heilige Arke gerestaureerd. (Een parochet (Hebreeuws: פָּרוֹכֶת, pārokhet) is het voorhangsel of gordijn dat in een synagoge voor de Heilige Arke (Aron ha-Kodesj) hangt, de kast waarin de Torahrollen worden bewaard.)

Emma van Essen- Frankenstein
Uit het Stenen Archief: 
Huwelijksdatum: 14-06-1915 Bruidegom Abraham Levie van Essen 
Leeftijd: 53 Geboorteplaats: Veenendaal Bruid Emma Frankenstein 
Leeftijd: 53
Geboorteplaats: Salzderhelden 
Vader bruidegom Levie Nathan van Essen 
Moeder bruidegom Betje van Creveld 
Vader bruid Hermann Frankenstein 
Moeder bruid Karoline Seikel